Prophet Muḥammad in the Sufi Tradition of the Fifteenth-Century Turkish-Islamic World
His Historical Identity and Ontological Reality
Abstract
This study examines the historical and ontological dimensions of Prophet Muḥammad (peace be on him) within the fifteenth-century Turkish Sufi tradition, considering different regions and Sufi orders. In Islamic scholarship, the Prophet occupies a central position as the messenger who conveys divine revelation and as an exemplary figure who brings about transformation at both the individual and societal levels. Sufi literature expands this understanding through the perspective of the Nūr-i Muḥammadī (the Muhammadan Light), which regards the Prophet as the ontological source of creation and thus situates him as a cosmic and metaphysical reality. The present research focuses on the regions of Khorasan, Azerbaijan, and Anatolia, selecting as case studies three prominent Sufi figures representing these intellectual and geographical spheres: Sayyid Yaḥyā Shirvānī (d. 1466), Eşrefoğlu Rûmî (d. 1469), and ‘Abd al-Raḥmān Jāmī (d. 1492). Representing different Sufi orders and distinct Turkish-Islamic regions, the works of these figures are comparatively analysed to reveal how the Prophet’s historical personality and ontological status were conceptualized. In doing so, the study offers, for the first time in the literature, a comparative perspective on the Prophet’s portrayal in these Sufi traditions and provides significant insights into the conception of the Prophet among fifteenth-century Turkish-Muslim societies.
Keywords: Sufism; Islam; Ḥaqīqat-i Muḥammadiyyah; Khorasan; Ottoman; Anatolia
Metadata Record
References 58
- Abū Dāwūd, Sulaymān b. al-Ash‘ath. Sunan.
- Akman, Mustafa. “The Idea of al-Ḥaqīqa al-Muḥammadiyya and Two Sources and Their Authors Conveying the References of This Doctrine.” Yalova Journal of Social Sciences 2 (2011): 107-31.
- Aksoy, Hasan. “Mevlid.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 29:482-84. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2004.
- Al-Bukhārī, Muḥammad b. Ismā‘īl. Ṣaḥīḥ.
- Al-Ḥallāj, Manṣūr. Kitāb al-Ṭawāsīn. Edited by Louis Massignon. Paris: Geuthner Publications, 1913.
- Al-Hamadhānī, ‘Ayn al-Quḍāh. Tamhīdāt. Edited by ‘Afīf ‘Usayrān. Tehran: University of Tehran Press, 1962.
- Al-Ḥulvī, Ḥelvacıbaşızāde Mahmud. “Lemeẓāt-ı Huleviyye ez-Lüme‘āt-ı Ulviyye.” Süleymaniye Library, Hacı Mahmud Efendi Collection, nr. 297.9.
- Al-Jīlī, ‘Abd al-Karīm. Al-Insān al-Kāmil. Cairo: Publisher? 1326 AH.
- Al-Jūzjānī, ‘Abd al-Ḥakīm Shar‘ī. Tasawwuf and Human. Translated by Arif Ahmedoğlu. Konya: Palet Publications, 2022.
- Al-Kinānī, ‘Alī b. Muḥammad b. ‘Arrāq. Tanzīh al-Sharī‘ah al-Marfū‘ah ‘an al-Akhbār al-Shanī‘ah al-Mawḍū‘ah. Beirut: Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 1979.
- Almaz, Hasan. Bakü’den Anadolu’ya Yansıyan Işık: Ḥalvetî Pîr Seyyid Yaḥyā-yı Şirvânî’nin Hayatı ve Eserleri. Ankara: Nüsha Yayınları, 2007.
- Al-Nasā’ī, Aḥmad b. Shu‘ayb. Sunan.
- Al-Qūnawī, Ṣadr al-Dīn. Commentary on Forty Ḥadīths. Translated by Ekrem Demirli. Istanbul: Kapı Publications, 2002.
- Al-Tirmidhī, Muḥammad b. ‘Īsā. Sunan.
- Al-Tustarī, Sahl. Tafsīr al-Qur’ān al-‘Aẓīm. Cairo: Matba‘at al-Sa‘ādah, 1908.
- Aşurbeyli, Sara. “Şirvanşahlar.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 39:211-13. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2010.
- Aşurbeyli, Sara. Şirvanşahlar Devleti. Baku: Alibey, Zeynalov ve Oğulları Yayınları, 2006.
- Bulut, Halil İbrahim. “Ümmet.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 42:308-9. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2012.
- Bursevī, Abdullāh Veliyyüddīn. “Manāqib al-Eşrefzāde.” Istanbul University Library, Turkish Manuscripts, nr. 270.
- Çağrıcı, Mustafa. “Muhammed.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 30:442-44. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2020.
- Câmî, Mevlânâ Abdurrahmân. Şevâhidü’n-Nübüvve. Edited by Hüseyin Hilmi Işık. Istanbul: Hakikat Yayınları, 2015.
- Câmî, Mevlânâ Abdurrahmân. Tuhfetü’l-Ahrār. Istanbul: Kurtuba Kitap, 2009.
- Eş-Şirvānī, Seyyid Celāleddīn Yaḥyā b. Bahāeddīn. “‘Ilm al-Ladunnī.” Çorum Hasan Paşa Provincial Public Library, 2101/9.
- Eş-Şirvānī, Seyyid Celāleddīn Yaḥyā b. Bahāeddīn. “Asrārü’t-Tālibīn.” İBB Atatürk Library, Osman Ergin Collection, 0218/01.
- Eş-Şirvānī, Seyyid Celāleddīn Yaḥyā b. Bahāeddīn. “Risālah fī Ṣalawāt al-Nabī.” Çorum Hasan Paşa Provincial Public Library, 2101/10.
- Eş-Şirvānī, Seyyid Celāleddīn Yaḥyā b. Bahāeddīn. “Risāla-i Etwāri’l-Kulūb.” Çorum Hasan Paşa Provincial Public Library, 2101/8.
- Eş-Şirvānī, Seyyid Celāleddīn Yaḥyā b. Bahāeddīn. “Shifā’ al-Asrār.” Süleymaniye Library, Hacı Mahmud Efendi Collection, nr. 2283.
- Eş-Şirvānī, Seyyid Celāleddīn Yaḥyā b. Bahāeddīn. “Virdü’s-Settār.” Süleymaniye Library, Galata Mevlevihāne Collection, nr. 41-001/297.73.
- Eş-Şirvānī, Seyyid Celāleddīn Yaḥyā b. Bahāeddīn. Manāzilü’l-‘Āshiqīn. Çorum Hasan Paşa Provincial Public Library, 2101/4.
- Hikmet, Ali Asgar. Câmî: Hayatı ve Eserleri, trans. M. Nuri Gencosman. Istanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1949.
- Ibn al-‘Arabī, Muḥyī ’l-Dīn. Al-Futūḥāt al-Makkiyyah. Cairo: Dā’irat al-Ma‘ārif al-‘Uthmāniyyah, 1911.
- Ibn Ḥanbal, Aḥmad. Musnad. Cairo: al-Maṭba‘ah al-Maymaniyyah, 1895.
- Ibn Mājah, Muḥammad b. Yazīd. Sunan.
- Imdād al-Mulk, Mirzā. Ad-Durratu’l-Fākhira Sharḥ: Ḥikmat-i Imādiyya. Translated by Şamil Öçal, edited by Abdulrahman Acer and Şamil Öçal. Istanbul: Litera Yayıncılık, 2016.
- Jāmī, Muḥammad. Sharḥ al-Jāmī Fuṣūṣ al-Ḥikam. Beirut: Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 2004.
- Karasu, Büşra. “Seçili Metinler Bağlamında 15. Yüzyıl Tekke Şiirinden Örnek Tasavvufî Deyimler ile Allah, Dünya, Mürşit, Derviş, İlahi Aşk, Mâsivâ, Tekke ve Nefis Kavramlarını İfade Eden Kelime ve Kelime Grupları.” RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 24 (2021): 771-92.
- Kılıç, Mahmut Erol. “Muḥyiddin Ibn al-‘Arabī.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 20: 493-516. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1999.
- Kurşun, İlâhe M. Seyyid Yaḥyā-yı Şirvânî: Ehl-i Beyt Muhabbetinde Sünnîlik ile Şiîliği Birbirine Yaklaştıran bir Sûfî ve Tasavvufî Görüşleri. Istanbul: Buhara Yayınları, 2025.
- Mertoğlu, M. Suat. “Salātüselām.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 36:23–24. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2009.
- Muslim b. al-Ḥajjāj. Ṣaḥīḥ.
- Oda, Yoshiko. “The Concept of the ‘Ummah’ in the Qur’ān.” Orient 20 (1984): 93-108.
- Okumuş, Ömer. “Abdurrahman Câmî.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 7:94-99. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1993.
- Özcan, Nuri. “Buhûrîzâde Itrî Efendi.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 19:220-221. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1999.
- Özel, Ahmed. “Muhammed.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 30:429-37. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2020.
- Pekolcay, Necla, and Abdullah Uçman. “Eşrefoğlu Rûmî.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 15:480-82. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1995.
- Rûmî, Eşrefoğlu. Dīwān. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2014.
- Rûmî, Eşrefoğlu. Müzekkī’n-Nufūs. Istanbul: Saadet Yayınevi, 1979.
- Rûmî, Eşrefoğlu. Tarīkatnāme. Edited by Selâmī Şimşek. Istanbul: Buhara Yayınları, 2023.
- Sambetov, Zhanbolat, and Kemaleddin Taş. “Sufis Who Contributed to the Spread of Sufism in Central Asia.” Kutbilim Journal of Social Sciences and Arts 2 (2021): 99-109.
- Şeker, Mehmet. “Mevlid.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 29:479-80. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2004.
- Tamdoğan, Zehra Gözütok. “Türk-İslâm Edebiyatında Hilye ve Halil b. Ali el-Kırımî’nin Mensur Hilye-i Nebevî’si.” İstem Dergisi 28 (2016): 389–413.
- Üçüncü, Kemal. “Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı Vadisinde Bâtınî Yorum Geleneği Üzerine Bazı Düşünceler.” Türk Kültürü ve Hacı Bektâş-ı Velî Araştırma Dergisi 59 (2011): 223-38.
- Uludağ, Süleyman. “Muhammed.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 30:446-48. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2020.
- Üstüner, Kaplan. “XIV. ve XV. Yüzyıl Divanlarında Tasavvuf.” TÜBAR 24 (2008): 271-94.
- Uzun, Mustafa İsmet. “Mi‘râciyye.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 30:135-40. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2020.
- Uzun, Nihat. “Kur’ān’da Ümmet Kavramı.” Diyanet İlmi Dergi 4 (2004): 31-52.
- Yavuz, Salih Sabri. “Mi‘rāç.” In TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), 30:132-35. Istanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2020.
- Zeynaloğlu, Cahangir. Şirvanşahlar Yurdu. Baku: Elm ve Tehsil Yayınları, 2019.